Бір кездері телефон іскерлік байланыс пен жеке қарым-қатынас құралы ғана болатын. Стационарлық телефонды үнемі өзімен бірге алып жүру немесе қолда ұстап отыру ешкімнің ойына келмейтін. Дегенмен кейбір қазақстандықтар оны үй ішінде ұзын сым арқылы бір бөлмеден екінші бөлмеге тасымалдайтын немесе бірнеше «параллель» аппарат орнататын. Соған қарамастан, ол тек байланыс құралы болып қала берді.

Смартфондар, әлеуметтік желілер, қосымшалар мен компьютерлік ойындар пайда болғаннан кейін гаджет тұрақты стимуляция көзіне айналды. Адам миы жеңілдікті қалайды, ол тез дофаминдік «сыйақыларға» үйренеді: лентаны шолу, түрлі хабарламалар, қысқа бейнелер. Нәтижесінде зейін төмендейді, мазасыздық күшейеді, ашушаңдық пайда болады. Бұл – мидың қалыптасқан реакциясы.

Цифрлық тәуелділіктің белгілері:

• себепсіз телефонды қайта-қайта тексеру;
• зейінді 5–10 минуттан ұзақ ұстай алмау;
• интернетке қолжетімсіз кезде ашулану;
• нақты өмірге қызығушылықтың төмендеуі;
• ұйқының бұзылуы.

Нәтижесінде жүйке жүйесіне шамадан тыс жүктеме түседі, терең ойлау қабілеті төмендейді, мазасыздық күшейеді, сыртқы стимулдарға тәуелділік қалыптасады.

Қарапайым гигиена ережелерін сақтаңыз:

• маңыздысынан басқа хабарламаларды өшіріңіз;
• ояна салысымен алғашқы 30 минутта телефон қолданбаңыз;
• қысқа бейнелерді шектеңіз;
• күн сайын экрансыз уақыт бөліңіз.